Legal Area

Table of Contents

  1. Preface
  7. Article 16 – Obaveze operatera vazduhoplova
Montenegro

Zakon o zaštiti od negativnih uticaja klimatskih promjena

  • Published in Official Gazette on 23 December 2019
  • Assented to on 25 December 2019
  • Commenced
  • [This is the version of this document from 23 December 2019.]
Na osnovu člana 82 stav 1 tačka 2 i člana 91 stav 1 Ustava Crne Gore Skupština Crne Gore 26. saziva, na Osmoj sjednici Drugog redovnog (jesenjeg) zasijedanja u 2019. godini, dana 23. decembra 2019. godine, donijela je

I. Osnovne odredbe

Article 1 – Predmet zakona

Ovim zakonom ureduje se zastita od negativnih uticaja klimatskih promjena, smanjivanje emisija gasova sa efektom staklene bašte, zastita ozonskog omotača i druga pitanja koja se odnose na zastitu od negativnih uticaja klimatskih promjena.

Article 2 – Nacin zastite od klimatskih promjena

Zastita od negativnih uticaja klimatskih promjena sprovodi se smanjivanjem emisija gasova sa efektom staklene bašte i supstanci koje oštećuju ozonski omotač do naucno utvrdenog neophodnog nivoa, na isplativ i ekonomski efikasan nacin, u skladu sa ovim zakonom.

Article 3 – Upotreba rodno osjetljivog jezika

Izrazi koji se u ovom zakonu koriste za fizicka lica u muskom rodu podrazumijevaju iste izraze u zenskom rodu.

Article 4 – Znacenje izraza

Izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeca znacenja:
1)alternativne supstance su fluorovani gasovi (fluorougljovodonici, perfluorougljenici i sumporheksafluorid) i/ili njihove mjesavine, ciji je potencijal ostecenja ozonskog omotača jednak nuli, ali doprinose globalnom zagrijavanju;
2)emisioni kredit je prenosiva dozvola za emisiju jedne tone ekvivalentnog ugljendioksida, tokom odredenog perioda;
3)gasovi sa efektom staklene bašte su gasovi i drugi gasoviti sastojci u atmosferi nastali prirodnim i antropogenim aktivnostima, koji apsorbuju i ponovo emituju infracrveno zracenje;
4)geoloska formacija je litostratigrafska jedinica unutar koje je moguce utvrditi i kartirati razlicite slojeve stijena;
5)geolosko skladistenje ugljendioksida je skladistenje ugljendioksida u podzemnim geoloskim formacijama, radi njegovog trajnog zbrinjavanja u svrhu doprinosa borbi protiv negativnih uticaja klimatskih promjena, sprjecavajuci ili svodeci na najmanju mogucu mjeru rizik po zivotnu sredinu i zdravlje Ijudi;
6)geoprostor za skladistenje je prostor odredene zapremine unutar geoloske formacije koji se koristi za geolosko skladistenje ugljendioksida i pripadajuca postrojenja na povrsini ukljucujuci postrojenja za utiskivanje ugljendioksida;
7)dobavljac je proizvodac putnickih vozila ili njegov ovlasceni zastupnik sa sjedistem u Cmoj Gori, odnosno uvoznik ili pravno ili fizicko lice koje novo putnicko vozilo na prodaju ili lizing prvi put stavlja na trziste, kada proizvodac ili njegov zastupnik nemaju sjediste u Cmoj Gori;
8)emisija je svako ispustanje gasova sa efektom staklene bašte iz postrojenja ili vazduhoplova u atmosferu;
9)epikontinentalni pojas je pojas koji obuhvata morsko dno i njegovo podzemlje izvan teritorijalnog mora preko citavog prirodnog produzetka kopnenog podrucja do spoljne ivice kontinentalne granice, ili do udaljenosti od 200 morskih milja od polaznih linija od kojih se mjeri sirina teritorijalnog mora, tamo gdje spoljne ivice kontinentalne granice ne dosezu do te udaljenosti;
10)indikator je pokazatelj ili varijabla koja se izrazava kvantitativno ili kvalitativno da bi se doprinijelo boljem razumijevanju napretka u primjeni neke politike ili mjerc;
11)konzervativna procjena godisnjih emisija gasova sa efektom staklene bašte je procjena pri kojoj se primjenjuju potvrdeni podaci kako bi se obezbijedilo da ne dode do potcjenjivanja ili precjenjivanja nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte;
12)kompleks za skladistenje je geoprostor za skladistenje ukljucujuci i okolni geoloski domen koji moze imati uticaja na ukupni integritet i sigumost skladistenja, odnosno geoloske formacije koje predstavljaju sekundamu zastitu sigumosti kompleksa;
13)migracija ugljendioksida je kretanje ugljendioksida unutar kompleksa za skladistenje;
14)transportna mreza ugljendioksida je mreza cijevi, ukljucujuci prikljucnc podstanice za transport ugljendioksida do geoprostora za skladistenje;
15)novo putnicko vozilo je svako putnicko vozilo koje prethodno nijc bilo prodato kupcu u drugu svrhu, osim za dalju prodaju ili dostavljanje;
16)operater stacionamog postrojenja je pravno lice ili preduzetnik koji upravlja stacionamim postrojenjem, kontrolise ga ili je ovlascen za donosenje odluka u vezi sa radom postrojenja;
17) operater vazduhoplova je pravno ili fizicko lice odnosno drzavni organ koji vrsi operacije vazduhoplovom ili namjerava da vrsi operacije vazduhoplovom;
18)ponor je svaki proces, aktivnost ili mehanizam kojim se odstranjuju iz atmosfere gasovi sa efektom staklene bašte, aerosoli ili prekursori gasova sa efektom staklene bašte;
19)postrojenje je stacionarno tehnicka jedinica u kojoj se obavlja jedna ili vise aktivnosti, ukljucujuci i sve ostale aktivnosti koje su sa njima direktno tehnicki povezane, a koje dovode do emisija gasova sa efektom staklene bašte i zagadenja;
20)projekcije su predvidanja antropogenih emisija po izvorima i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte putem ponora ili kroz razvoj energetskog sistema, koja obuhvataju period od najmanje 16 godina u kom se kvantitativne procjene izracunavaju za cetiri najblize buduce godine ciji se broj zavrsava sa 0 ili 5;
21)projekcije bez mjera su projekcije antropogenih emisija gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte putem ponora koje se izracunavaju ne uzimajuci u obzir uticaj mjera koje su planirane, donijete ili sprovedene nakon godine koja predstavlja pocetnu tacku projekcije;
22)projekcije sa mjerama su projekcije antropogenih emisija gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte putem ponora koje se izracunavaju uzimajuci u obzir uticaj politika i mjera koje su usvojene ili sprovedene u smislu smanjenja emisija ili unapredenja energetskog sistema;
23)projekcije sa dodatnim mjerama su projekcije antropogenih emisija gasova sa efektom staklene bašte i uklanjanja gasova sa efektom staklene bašte putem ponora ili kroz razvoj energetskog sistema koje se izracunavaju uzimajuci u obzir uticaj politika i mjera koje su usvojene ili sprovedene da bi se smanjili negativni uticaji klimatskih promjena ili postigli ciljevi u oblasti energetike, i dodatno uzimajuci u obzir mjere cije je sprovodenje planirano s tim ciljem;
24)supstance koje oštećuju ozonski orno tač su supstance koje se kontrolisu u skladu sa Montrealskim protokolom o supstancama koje oštećuju ozonski omotač bilo da su same ili u mjesavini, iz prve prerade, rekuperovane, reciklirane ili regenerisane, ukljucujuci njihove izomere.

II. Dokumenti zastite od negativnih uticaja klimatskih promjena

Article 5 – Dokumenti

Dokumenti zastite od negativnih uticaja klimatskih promjena su:
1)Strategija o niskokarbonskom razvoju; i
2)Plan prilagodavanja na klimatske promjene.

Article 6 – Strategija o niskokarbonskom razvoju

Zastita od negativnih uticaja klimatskih promjena ostvaruje se na osnovu Strategije o niskokarbonskom razvoju (u daljem tekstu: Strategija).Strategiju donosi Viada Crne Gore (u daljem tekstu: Viada) na period od 30 godina.Strategija sadrzi:
1)analizu socijalno-ekonomske situacije koja utice na ñivo emisija;
2)ekonomske analize mogucih pravaca niskokarbonskog razvoja;
3)predlog politika i mjera potrebnih za dostizanje mogucih pravaca niskokarbonskog razvoj a;
4)ukupne ciljeve smanjenja nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte iz izvora;
5)ukupne ciljeve povecanja uklanjanja emisija gasova sa efektom staklene bašte putem ponora;
6)pojedinacne ciljeve smanjenja emisija i uklanjanja emisija putem ponora po sektorima, ukljucujuci: energetiku, industriju, transport, zgradarstvo, centralno grijanje i hladenje, poljoprivredu, otpad, sumarstvo, koriscenje zemljista i promjenu namjene zemljista;
7)procjene ocekivanog napretka u prelasku na niskokarbonsku ekonomiju, ukljucujuci intenzitet gasova s efektom staklene bašte, karbonski intenzitet bruto domaceg proizvoda, povezane dugorocne investicije i strategije vezane za razvoj i istrazivanja;
8)procjene ocekivanih socijalno-ekonomskih uticaja primjene mjera dekarbonizacije ukljucujuci makro-ekonomske aspekte, rizike i koristi u pogledu zastite zdravlja Ijudi i zivotne sredine;
9)povezanost sa ostalim dugorocnim strategijama planovima i politikama na drzavnom nivou i investicijama;
10)indikatore za pracenje realizacije Strategije.
Sastavni dio Strategije su projekcije nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte, koje sadrže: postojece podatke o emisijama, projekcije bez mjera, projekcije sa mjerama, projekcije sa dodatnim mjerama i metodologiju za njihovu izradu.Projekcije nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte izraduju se posebno za sektore energetike, industrije, poljoprivrede, sumarstva i saobracaja.Strategija se razmatra svakih pet godina i prema potrebi revidira.Strateski dokumenti, razvojni plano vi i programi moraju biti usaglaseni sa Strategijom, radi zastite od negativnog uticaja klimatskih promjena.Strategija se sprovodi na osnovu Akcionog plana.Akcioni plan na period od dvije godine donosi Viada.Akcioni plan sadrzi:mjere i aktivnosti koje treba sprovesti za ostvarivanje ciljeva Strategije;rokove i lica odgovoma za izvrsavanje;indikatore za pracenje ostvarivanja ciljeva Strategije;procjenu potrebnih srcd stava za sprovodenje.Izvjestaj o sprovodenju Strategije i Akcionog plana sacinjava organ drzavne uprave nadlezan za poslove zivotne sredine (u daljem tekstu: Ministarstvo), svake druge godine i dostavlja Vladi.

Article 7 – Posebne mjere

Posebne mjere obuhvataju:
1)mjere za postizanje obaveznih ciljeva smanjenja emisija gasova sa efektom staklene bašte iz sektora poljoprivrede, upravljanja otpadom, energetike, industrijskih procesa i upotrebe proizvoda;
2)mjere kojima se postize da obracunate emisije gasova sa efektom staklene bašte iz sektora sumarstva, korisccnja zemljista i promjene namjene zemljista ne prelaze ponore emisija iz tog sektora.
Ciljevi smanjenja emisija gasova sa efektom staklene bašte iz stava 1 tačka 1 ovog člana ne odnose se na emisije iz postrojenja i aktivnosti za koje se izdaje dozvola za emisiju gasova sa efektom staklene bašte u skladu s ovim zakonom.Ako se mjerama iz stava 1 tačka 1 ovog člana ne mogu postici obavezna smanjenja emisija u predvidenom roku, i ako se smanjenja ne mogu nadomjestiti obracunatom razlikom izmedu emisija i ponora gasova sa efektom staklene bašte iz stava 1 tačka 2 ovog clana, Ministarstvo donosi korektivni Akcioni plan sa preciznim rasporedom sprovodenja dodatnih mjera za postizanje obaveznih ciljeva smanjenja emisija gasova sa efektom staklene bašte.Nacin utvrdivanja obaveznih ciljeva iz stava 1 ovog člana na godisnjem nivou, dozvoljena odstupanja postizanje tih ciljeva, nacin obracuna emisija iz sektora sumarstva, koriscenja zemljista, promjene namjene zemljista i dozvoljena odstupanja od tih pravila, propisuje Ministarstvo.

Article 8 – Izrada projekcija nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte

Projekcije nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte moze da izraduje pravno lice koje ovlasti Ministarstvo.Ovlascenje iz stava 1 ovog clana, izdaje se pravnom licu koje ima iskustvo u izradi projekcija nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte na osnovu javnog poziva koji se raspisuje u skladu sa zakonom kojim su uredene javne nabavke.

Article 9 – Plan prilagodavanja na klimatske promjene

Radi identifikacije uticaja klimatskih promjena na osjetljive sektore i smanjivanja negativnih posljedica na te sektore donosi se Plan prilagodavanja na klimatske promjene (u daljem tekstu: Plan prilagodavanja).Plan prilagodavanja sadrzi:
1)opis postojeceg stanja nastalog usljed klimatskih promjena;
2)identifikaciju osjetljivih sektora;
3)analizu socio-ekonomske situacije koja utice na klimatske promjene;
4)analizu uocenih promjena klime i ekstremnih klimatskih uslova;
5)prikaz ocekivanih klimatskih promjena sa procjenom kljucnih rizika;
6)analizu uticaja klimatskih promjena;
7)glavne ciljeve prilagodavanja klimatskim promjenama;
8)opis institucionalnog okvira za prilagodavanje klimatskim promjenama;
9)prikaz postojecih planova i strateskih dokumenata u oblasti prilagodavanja na klimatske promjene sa ocjenom napretka u primjeni i primjerima dobre prakse;
10)procjenu kapaciteta za prilagodavanje klimatskim promjenama;
11)mjere za prilagodavanje klimatskim promjenama;
12)mjere koje ce se sprovoditi prioritetno, sa licima koja su odgovorna za njihovo sprovodenje;
13)opis mehanizama i okvira za pracenje i evaluaciju sprovodenja Plana prilagodavanja;
14)procjenu fmansijskih sredstava za sprovodenje mjera.
Plan prilagodavanja na period od deset godina donosi Viada.Izvjestaj o sprovodenju Plana prilagodavanja za period od dvije godine sacinjava Ministarstvo i dostavlja Vladi.

Article 10 – Sprovodenje Plana prilagodavanja

Organi drzavne uprave nadlezni za energctiku, industriju, poljoprivredu, sumarstvo i saobracaj, duzni su da dvogodisnje dostavljaju Ministarstvu izvjestaj o sprovedenim mjerama prema strateskim dokumentima, radi sprecavanja negativnih uticaja klimatskih promjena, kao i podatke o poplavama, susama, ekstremnim temperaturama i drugo.

Part III. Postizanje niskokarbonskog razvoja

Article 11 – Obaveze operatera stacionamog postrojenja

Operater novog stacionamog postrojenja koje obavlja aktivnosti, odnosno djelatnosti koje dovode do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte, dužanje da pribavi dozvolu za emisiju gasova sa efektom staklene bašte (u daljem tekstu: dozvola) prije pocetka rada postrojenja.Operater stacionamog postrojenja koje obavlja aktivnosti, odnosno djelatnosti koje dovode do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte, dužanje da obezbijedi emisioni kredit za svaku jedinicu ekvivalentne emisije ugljendioksida, koju ostvamje.Dozvola se izdaje za postrojenje ili dio postrojenja, a moze da se izda jedna dozvola za vise postrojenja ukoliko se nalaze na istoj lokaciji i njima upravlja isti operater.Izuzetno od stava 1 ovog člana za postrojenja ili djelove postrojenja koji se koriste za istrazivanja, razvoj i ispitivanje novih proizvoda i procesa, kao i za postrojenja koja koriste iskljucivo biomasu, ne izdaje se dozvola.Dozvolu izdaje organ uprave nadlezan za poslove zastite zivotne sredine (u daljem tekstu: organ uprave) na period od deset godina.Aktivnosti, odnosno djelatnosti iz stava 1 ovog clana, kao i gasove za cije se emitovanje izdaje dozvola, propisuje Viada.Alokaciju emisionih kredita iz stava 2 ovog člana vrsi Viada, sprovodenjem javnih aukcija ili besplatnom dodjelom, u skladu sa propisom kojim utvrduje:ukupan iznos emisionih kredita koji se dodjeljuje, imajuci u vidu pocetno stanje emisija gasova sa efektom staklene bašte i ciljane vrijednosti u skladu sa potvrdenim medunarodnim ugovorima;nacin sprovodenja aukcije za dodjelu emisionih kredita;minimalnu cijenu emisionih kredita ponudenih na aukciji;kriterijume za dodjelu besplatnih emisionih kredita;dinamiku postepenog smanjenja broja besplatno dodijeljenih emisionih kredita;namjenu sredstava prikupljenih po osnovu aukcije za dodjelu emisionih kredita;nacin evidencije dodijeljenih emisionih kredita, njihovog prenosa i koriscenja.

Article 12 – Zahtjev za izdavanje dozvole

Dozvola se izdaje na osnovu zahtjeva koji podnosi operater stacionamog postrojenja.Zahtjev iz stava 1 ovog člana sadrzi:
1)naziv i sjediste operatera stacionamog postrojenja;
2)opis djelatnosti odnosno aktivnosti koje obavlja postrojenje;
3)lokaciju postrojenja;
4)opis tehnologije koja se koristi u postrojenju;
5)podatke o sirovinama i drugim materijalima cije koriscenje dovodi do emisija gasova sa efektom staklene bašte;
6)podatke o vrsti i izvoru emisija gasova sa efektom staklene bašte;
7)netehnicki rezime.
Zahtjev iz stava 1 ovog člana podnosi se u pisanom i elektronskom obliku.Operater stacionamog postrojenja je dužanda uz zahtjev iz stava 1 ovog clana, dostavi i plan pracenja emisija gasova sa efektom staklene bašte iz postrojenja (u daljem tekstu: plan pracenja) u dva primjerka.Sadrzaj plana pracenja, procedure, postupke i metodologiju za pracenje emisija gasova sa efektom staklene bašte iz postrojenja propisuje Ministarstvo.

Article 13 – Nacin izdavanja dozvole

Dozvola se izdaje u roku od 30 daña od daña prijema urednog zahtjeva za izdavanje dozvole.Organ uprave ce odbiti zahtjev za izdavanje dozvole ako utvrdi da zahtjev ne sadrzi propisane podatke i ako uz zahtjev nije dostavljen plan pracenja ili ako utvrdi da se predlozenom metodologijom pracenja, odnosno pisanim procedurama ili njihovim djelovima ne moze obezbijediti pracenje i izvjestavanje o emisijama gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa ovim zakonom.Rjesenje o izdavanju dozvole, odnosno o odbijanju zahtjeva za izdavanje dozvole dostavlja se operateru stacionamog postrojenja u roku od osam daña od daña donosenja rjesenja.Protiv rjesenja iz stava 3 ovog clana, moze se podnijeti zalba Ministarstvu.

Article 14 – Sadrzaj dozvole

Dozvola sadrzi:
1)naziv i sjediste operatera stacionamog postrojenja, kao i adresu postrojenja;
2)opis djelatnosti, odnosno aktivnosti postrojenja i emisija gasova sa efektom staklene bašte;
3)nacin pracenja emisija gasova sa efektom staklene bašte iz postrojenja, u skladu sa planom pracenja;
4)zahtjeve vezane za izvjestavanje o emisijama gasova sa efektom staklene bašte.
Plan pracenja cini sastavni dio dozvole.O izdatim dozvolama organ uprave vodi evidenciju.Obrazac dozvole i nacin vodenja evidencije iz stava 3 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Article 15 – Izmjena dozvole

Operater stacionamog postrojenja je dužanda u roku od 60 daña prije nastanka promjene obavijesti organ uprave o planiranim promjenama koje se odnose na:
1)tehnicko-tehnoloske karakteristike postrojenja;
2)prosirenje postrojenja;
3)povecanje ili smanjenje kapaciteta;
4)vrste goriva;
5)sirovine ili druge materije koje se koriste u postrojenju;
6)ulaznu toplotnu snagu;
7)ovlascena lica;
8)adresu sjedista operatera.
Organ uprave nakon prijema obavjestenja iz stava 1 ovog clana, vrsi procjenu nastalih promjena i ako utvrdi da promjene znacajno uticu na sadrzaj dozvole, u roku od 15 daña od daña prijema obavjestenja, zahtijeva od operatera stacionamog postrojenja da podnese zahtjev za izdavanje nove dozvole.Ako organ uprave ocijeni da planirane promjene bitno ne uticu na sadrzaj postojece dozvole, izmijenice dozvolu u skladu sa nastalim promjenama.Operater stacionarnog postrojenja dužanje da unapreduje metodologiju pracenja emisija gasova sa efektom staklene bašte i da u skladu s tim vrsi izmjene plana pracenja.Organ uprave moze dozvoliti operateru izmjene plana pracenja bez izmjene dozvole.Organ uprave po sluzbenoj duznosti svakih pet godina razmatra izdatu dozvolu i po potrebi vrsi izmjene i dopune.

Article 16 – Obaveze operatera vazduhoplova

Operater vazduhoplova dužanje da sacini plan pracenja emisija gasova sa efektom staklene bašte iz vazduhoplova (u daljem tekstu: plan pracenja emisije vazduhoplova) u roku 60 daña od daña dobijanja operativne licence, a prije pocetka vrsenja aktivnosti, u skladu sa zakonom kojim je ureden vazdusni saobracaj.Plan pracenja emisija vazduhoplova dostavlja se organu uprave na saglasnost.Saglasnost iz stava 2 ovog člana izdaje organ uprave, po prethodno pribavljenom misljenju Agencije za civilno vazduhoplovstvo.Operater vazduhoplova dužanje da unapreduje metodologiju pracenja emisija gasova sa efektom staklene bašte i da u skladu s tim vrsi izmjene plana pracenja emisije vazduhoplova.Vazduhoplovne aktivnosti za koje se ne dostavlja plan pracenja emisija vazduhoplova propisuje Viada.Sadrzaj plana pracenja emisija vazduhoplova, procedure, postupke, potrebne podatke, i metodologiju za pracenje emisija gasova sa efektom staklene bašte iz vazduhoplova propisuje Ministarstvo, uz prethodno pribavljeno misljenje organa drzavne uprave nadleznog za vazdusni saobracaj.

IV. Izvjestavanje o emisijama i verifikacija izvjestaja

Article 17 – Izvjestavanje o emisijama

Verifikovani izvjestaj o emisijama gasova sa efektom staklene bašte operater stacionarnog postrojenja i operater vazduhoplova, duzni su da dostave organu uprave do 31. marta tekuce za prethodnu godinu.Ako operater stacionarnog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova ne dostavi verifikovani izvestaj o nivoima emisija gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa stavom 1 ovog clana, organ uprave izvrsice konzervativnu procjenu nivoa emisija gasova sa efektom staklene bašte.Troskove izrade procjene iz stava 2 ovog clana, snosi operater stacionarnog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova.Oblik i sadrzaj izvjestaja, nacin verifíkacije iz stava 1 ovog clana, procedure i nacin vrsenja konzervativne procjene propisuje Ministarstvo.

Article 18 – Verifikacija izvjestaja

Verifíkaciju izvjestaja o emisiji gasova sa efektom staklene bašte moze da vrsi samo akreditovano pravno lice koje ispunjava uslove u pogledu kadra i opreme za verifíkaciju izvjestaja.Izvjestaj o verifikaciji emisija gasova sa efektom staklene bašte, pravno lice iz stava 1 ovog člana dostavlja operatoru stacionarnog postrojenja odnosno operateru vazduhoplova.Blize uslove koje u pogledu kadra i opreme, treba da ispunjava pravno lice iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Article 19 – Upravljanje, kontrola i evidencija podataka

Operater stacionamog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova, dužanje da uspostavi evidenciju i procedure za cuvanje dokumentacije o emisijama gasova sa efektom staklene bašte.Operater iz stava 1 ovog člana obavezan je da dokumentaciju o emisijama gasova sa efektom staklene bašte cuva najmanje deset godina.Operater stacionamog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova, dužan je da redovno vrši kontrolu prikupljanja podataka o emisijama gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa planom praćenja, odnosno planom praćenja emisije vazduhoplova.

Article 20 – Inventar emisija gasova sa efektom staklene bašte

Inventar emisija gasova sa efektom staklene bašte (u daljem tekstu: inventar) izraduje organ uprave.Imaoci podataka (institucije, zagadivaci) duzni su da podatke za izradu inventara dostave organu uprave u skladu sa godisnjim planom prikupljanja podataka za izradu inventara.Podaci za izradu inventara emisija prikupljaju se na osnovu godisnjeg plana prikupljanja podataka koji donosi Ministarstvo.Plan iz stava 3 ovog člana objavljuje se u „Službenom listu Crne Gore”.Na osnovu podataka iz inventara organ uprave priprema izvjestaje i dostavlja ih Ministarstvu odnosno relevantnim medunarodnim institucijama.Prije izrade konacnog inventara emisija organ uprave na godisnjem nivou izraduje procijenjeni inventar emisija.Radi unapredenja kvaliteta inventara organ uprave izraduje plan obezbjedenja kvaliteta i kontrole kvaliteta podataka i dostavlja ga Ministarstvu do 15. decembra tekuce godine.Nacin izrade i sadrzaj inventara i izvjestaja o inventaru, listu gasova sa efektom staklene bašte, kao i nacin proracuna emisija gasova sa efektom staklene bašte prema sektorima, nacin kontrole kvaliteta podataka i rokove za izradu inventara gasova sa efektom staklene bašte i pratecih izvjestaja propisuje Ministarstvo.Propisom iz stava 8 ovog clana, ureduje se i nacin izrade projekcija emisija, izvjestavanje o projekcijama i mjerama, objavljivanje projekcija i pratecih podataka, ukljucujuci metodologiju izrade, koriscene modele i pretpostavke, kao i uspostavljanje registra, odnosno sistema za izvjestavanje.

Article 21 – Izvjestavanje o emisijama gasova sa efektom staklene bašte na nacionalnom nivou

U skladu sa obavezama koje proizilaze iz medunarodno potvrdenih ugovora u oblasti klimatskih promjcna, Ministarstvo priprema Nacionalni izvjestaj o klimatskim promjenama i Dvogodisnji azurirani izvjestaj.Izvjestaje iz stava 1 ovog člana na predlog Ministarstva usvaja Viada.

Article 22 – Emisija ugljendioksida iz novih putnickih vozila

Pravno lice i preduzetnik koji stavlja u promet ili iznajmljuje nova putnicka vozila, dužanje da na mjestu prodaje, odnosno iznajmljivanja ucini dostupne informacije o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida za svaki model putnickog vozila.Informacije o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida iz novih putnickih vozila rnogu se uciniti dostupnim potrosacima preko oznaka (naljepnica) na vozilima, postera ili displeja istaknutih na mjestima prodaje, vodica o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida i putem druge promotivne literature i materijala.Vodic o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida iz stava 2 ovog ¿lana, za sve modele novih putnickih vozila koja se uvoze u Cmu Goru, priprema Ministarstvo i objavljuje na svojoj internet stranici.Vodic iz stava 3 ovog ¿lana azurira se jednom godisnje.Pravno lice i preduzetnik iz stava 1 ovog ¿lana, duzno je da primjerak vodi¿a iz stava 3 ovog ¿lana ustupi licima koja kupuju, odnosno iznajmljuju vozila, bez naknade.Blizi sadrzaj oznaka, vodi¿a, postera, displeja i druge promotivne literature i materijala o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida propisuje Ministarstvo.

V. Geolosko skladistenje

Article 23 – Geolosko skladistenje ugljendioksida

Geolosko skladistenje ugljendioksida zabranjeno je na teritoriji Cme Gore, odnosno u njenim teritorijalnim vodama, vodnim tijelima, isklju¿ivoj ekonomskoj zoni i epikontinentalnom pojasu.Sirina epikontinentalnog pojasa utvrduje se u skladu s Konvencijom Ujedinjenih nacija o pravu mora (UNCEOS).Zabrana iz stava 1 ovog ¿lana odnosi se i na planirano geolosko skladistenje ugljendioksida u koli¿inama manjim od ukupno 100 kilotona koje se preduzima radi istrazivanja, razvoja ili ispitivanja novih proizvoda i postupaka, skladistenje ugljendioksida u geoprostoru odnosno kompleksu za skladistenje, koji se vecim dijelom nalazi izvan teritorije Cme Gore, odnosno njenih teritorijalnih voda, vodnih tijela, isklju¿ive ekonomske zone i epikontinentalnog pojasa, a koji zadire u navedena podru¿ja.

Article 24 – Prekogranicni transport ugljendioksida radi skladistenja

Prekograni¿ni transport ugljendioksida, radi skladistenja moze se vrsiti preko teritorije Cme Gore ako postoji izgradena infrastruktura za prekograni¿ni transport ugljendioksida u skladu sa zakonom.

Article 25 – Pristup transportnoj mrezi

Operater industrijskog postrojenja ima pravo pristupa transportnoj mrezi ugljendioksida radi prekograni¿nog skladistenja ugljendioksida.Pristup transportnoj mrezi ugljendioksida se odobrava na transparentan i nediskriminatoran na¿in imajuci u vidu:kapacitet transportne mreze koji je na raspolaganju ili ce izvjesno biti na raspolaganju;procjena smanjenja emisija ugljendioksida koji se namjerava postici kaptazom i skladistenjem ugljendioksida u odnosu na ukupna obavezna smanjenja;obavezu odbijanja pristupa ukoliko postoje tehnicke smetnje koje se ne mogu prevazici iz opravdanih razloga;potrebu da se postuju opravdani interesi i razumne potrebe operatera transportne mreze i svih drugih korisnika mreze i relevantnih pratecih pogona koji mogu biti pod uticajem odobrenja pristupa.Operater transportne mreze moze odbiti zahtjev za pristup mrezi zbog nedostatka kapaciteta uz detaljno obrazlozenje.Operater transportne mreze koji je odbio zahtjev za pristup mrezi zbog nedostatka kapaciteta ili nedostatka povezanosti sa odredenim podrucjem dužanje da izvrsi neophodna poboljsanja mreze ukoliko je to ekonomicno ili ako je korisnik spreman da plati takva poboljsanja, pod uslovom da to nece izazvati negativan uticaj na bezbjednost transporta u pogledu ocuvanja zivotne sredine.Blize uslove pristupa transportnoj mrezi, postupak i kriterijume za prihvatanje tokova ugljendioksida propisuje Ministarstvo.

Article 26 – Rjesavanje sporova

Sporove u vezi sa pristupom transportnim mrezama i geoprostorima za skladistenje ugljendioksida van Cme Gore rjesava nezavisno tijelo koje ima pristup svim relevantnim informacijama vodeci racuna o kriterijumima iz člana 25 ovog zakona i broju stranaka koje mogu biti ukljucene u pregovore o pristupu.Prekogranicni sporovi iz stava 1 ovog člana rjesavaju se prema vazecem pravu drzave koja ima jurisdikciju nad transportnom mrezom ili geoprostorom za skladistenje ugljendioksida.Ako jurisdikciju nad transportnom mrezom ili geoprostorom za skladistenje ugljendioksida ima vise drzava, neophodno je obezbijediti ucesce i saradnju svih zainteresovanih strana.

Article 27 – Skladištenje ugljendioksida kod termoenergetskih objekata

Privredna drustva koja proizvode elektricnu energiju u termoenergetskom postrojenju sa izlaznom snagom od 300 MW i vise, duzna su da izrade studiju o kaptazi i zbrinjavanju ugljendioksida.Studija iz stava 1 ovog člana sadrzi: nacin zbrinjavanja, mjesto gdje ce se skladistiti ugljendioksid, tehnicku i ekonomsku opravdanost izgradnje infrastrukture za transport ugljendioksida i opis uredaja za kaptazu.Ako studija iz stava 1 ovog člana pokaze da postoji odgovarajuci geoprostor za prekogranicno skladistenje ugljendioksida i da je izgradnja objekata, uredaja i opreme za kaptazu i prekogranicni transport ugljendioksida ekonomski opravdana, operater termoenergetskog postrojenja dužanje da predvidi odgovarajuci prostor za opremu za kaptazu i komprimovanje ugljendioksida.Studija iz stava 1 ovog člana sastavni je dio elaborata o procjeni uticaja na zivotnu sredinu.

VI. Ozonski omotač

Article 28 – Zaštita ozonskog omotača

Stavljanje u promet, proizvodnju, upotrebu, izvoz i uvoz supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci i opreme i proizvoda koji ih sadrže ili su pomocu tih supstanci proizvedeni, kao i postupno smanjivanje potrosnje tih supstanci, opreme i proizvoda, nacin odredivanja godisnjih kvota za uvoz i njihovog isključivanjaiz upotrebe, propisuje Viada.Propisom iz stava 1 ovog člana uredujc se i postupanje sa supstancama koje oštećuju ozonski omotač i altemativnim supstancama, postupanje i sa opremom i proizvodima koji ih sadrže ili su pomocu tih supstanci proizvedeni, postupanje sa tim supstancama nakon prestanka upotrebe proizvoda koji ih sadrže, nacin njihovog prikupljanja, koriscenja, reciklaze, regeneracije, trajnog odlaganja i unistavanja, oznacavanje supstanci, opreme i proizvoda i izvjestavanje o njihovoj potrosnji, upotrebi, uvozu, izvozu i stavljanju u promet.Uvoz i/ili izvoz supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci vrsi se samo na osnovu dozvole organa uprave.Blizi nacin i potrebnu dokumentaciju za izdavanje dozvole iz stava 3 ovog člana propisuje Ministarstvo.

Article 29 – Obaveze pravnih lica i preduzetnika

Djelatnost ugradnje, odrzavanja i/ili popravke kao i isključivanjaiz upotrebe opreme i proizvoda koji sadrže supstance koje oštećuju ozonski omotač ili alternativne supstance mogu da obavljaju pravna lica i preduzetnici na osnovu dozvole organa uprave.Blizi nacin i potrebnu dokumentaciju za izdavanje dozvole iz stava 1 ovog člana propisuje Ministarstvo.Dozvola iz stava 1 ovog člana izdaje se na osnovu zahtjeva pravnim licima i preduzetnicima koji moraju da imaju strucno osposobljeni kadar za obavljanje poslova iz stava 1 ovog clana.Dozvola se izdaje na period od pet godina.Strucno osposobljavanje lica iz stava 3 ovog člana vrsi se prema Programu strucnog osposobljavanja koji propisuje Ministarstvo u saradnji sa organom drzavne uprave nadleznim za poslove obrazovanja.Prikupljene supstance koje oštećuju ozonski omotač i alternativne supstance koje se ne mogu reciklirati u postupku odrzavanja i/ili popravke proizvoda i opreme i koje su prikupljene pri iskljucivanju proizvoda i opreme iz upotrebe predaju se pravnom licu koje ima dozvolu organa uprave za vrsenje rekuperacije, reciklaze i/ili regeneracije supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci.

Article 30 – Zabrane

Zabranjuje se:
1)proizvodnja supstanci koje oštećuju ozonski omotač;
2)uvoz i/ili izvoz supstanci koje oštećuju ozonski omotač, odnosno proizvoda koji sadrže supstance utvrdene Montrealskim protokolom o supstancama koje oštećuju ozonski omotač, iz zemalja, odnosno u zemlje koje nijesu potpisnice protokola;
3)uvoz i/ili izvoz supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci bez dozvole organa uprave;
4)uvoz i stavljanje u promet novih proizvoda koji sadrže supstance koje oštećuju ozonski omotač;
5)ispustanje supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci u zivotnu sredinu;
6)punjenje sistema koji koriste alternativne supstance supstancama koje oštećuju ozonski omotač;
7)ispiranje supstancama koje oštećuju ozonski omotač;
8)uvoz i stavljanje u promet supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci u cilindrima za jednokratnu upotrebu;
9)stavljanje u promet na malo supstanci koje oštećuju ozonski omotač i alternativnih supstanci;
10)uvoz i stavljanje u promet koriscenih proizvoda i opreme koja sadrzi supstance koje oštećuju ozonski omotač ilije pomocu njihproizvedena;
11)uvoz koriscenih, recikliranih i regenerisanih supstanci koje oštećuju ozonski omotač.Izuzetno od stava 1 tačka 11 ovog člana uvoz koriscenih, recikliranih i regenerisanih supstanci koje oštećuju ozonski omotač dozvoljen je kada ove supstance poticu iz postrojenja za regeneraciju.

VII. Nadzor

Article 31 – Organi koji vrse nadzor

Nadzor nad sprovodenjem ovog zakona i propisa donijetih na osnovu ovog zakona, vrsi Ministarstvo i drugi nadlezni organi drzavne uprave, u skladu sa zakonom.Inspekcijski nadzor nad sprovodenjem ovog zakona i propisa donesenih na osnovu ovog zakona vrsi organ uprave nadlezan za inspekcijske poslove preko nadleznih inspekcija, u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se ureduje inspekcijski nadzor.

Article 32 – Obaveze i ovlascenja ekoloskog inspektora

U vrsenju poslova inspekcijskog nadzora ekoloski inspektor kontrolise narocito:
1)da li je operater postrojenja koje obavlja aktivnosti, odnosno djelatnosti koje dovode do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte pribavio dozvolu od organa uprave;
2)da li operater postrojenja ispunjava uslove utvrdene dozvolom;
3)da li je operater stacionamog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova, uspostavio evidenciju i procedure za cuvanje dokumentacije o emisijama gasova sa efektom staklene bašte;
4)da li operater stacionamog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova dokumentaciju o emisijama gasova sa efektom staklene bašte cuva najmanje deset godina;
5)da li operater stacionamog postrojenja, odnosno operater vazduhoplova, redovno vrsi kontrolu prikupljanja podataka o emisijama gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa planom pracenja, odnosno planom pracenja vazduhoplova;
6)postupanje sa supstancama koje oštećuju ozonski omotač i altemativnim supstancama i proizvodima koji sadrže te supstance ili su pomocu njih proizvedeni;
7)da li se djelatnost ugradnje, odrzavanja i/ili popravke kao i isključivanjaiz upotrebe opreme i proizvoda koji sadrže supstance koje oštećuju ozonski omotač ili alternativne supstance obavlja uz dozvolu organa uprave.
U vrsenju poslova ekoloski inspektor je obavezan da:
1)zabrani djelatnost postrojenja koje obavlja aktivnosti, odnosno djelatnosti koje dovode do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte ako se utvrdi da se djelatnost obavlja bez dozvole organa uprave;
2)naredi operateru postrojenja koji obavlja djelatnost kojom se ispustaju emisije gasova sa efektom staklene bašte da podnese zahtjev za dobijanje dozvole za emitovanje emisija gasova sa efektom staklene bašte, ukoliko isti nije dostavljen;
3)naredi operateru postrojenja, odnosno operateru vazduhoplova da vrsi monitoring emisija gasova sa efektom staklene bašte na nacin utvrden planom pracenja;
4)naredi operateru stacionamog postrojenja, odnosno operateru vazduhoplova, da uspostavi evidenciju i procedure za cuvanje dokumentacije o emisijama gasova sa efektom staklene bašte;
5)naredi operateru stacionamog postrojenja, odnosno operateru vazduhoplova da cuva dokumentaciju o emisijama gasova sa efektom staklene bašte najmanje deset godina;
6)naredi operateru stacionamog postrojenja, odnosno operateru vazduhoplova, da redovno vrsi kontrolu prikupljanja podataka o emisijama gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa planom pracenja, odnosno planom pracenja vazduhoplova;
7)zabrani postupanje sa supstancama koje oštećuju ozonski omotač i alternativnim supstancama i proizvodima i opremom koji sadrže te supstance ili su pomocu njih proizvedeni, suprotno ovom zakonu.

Article 33 – Obaveze i ovlascenja trzisnog inspektora

U vrsenju poslova trzisni inspektor je obavezan da naredi da informacije o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida budu dostupne na mjestu prodaje za svaki model putnickog vozila, na propisan nacin.

VIII. Kaznene odredbe

Article 34 – Prekrsajne odredbe

Novcanom kaznom u iznosu od 2.000 eura do 40.000 eura kaznice se pravno lice ako:
1)obavlja djelatnost kojom se ispustaju emisije gasova sa efektom staklene bašte bez dozvole (clan 11 stav 1);
2)u roku od 60 daña prije nastanka promjene ne obavijesti organ uprave o planiranim promjenama koje se odnose na tehnicko-tehnoloske karakteristike postrojenja, prosirenje postrojenja, povecanje ili smanjenje kapaciteta, vrste goriva, sirovinc i druge materije koje se koriste u postrojenju, ulaznu toplotnu snagu, ovlascena lica i adresu sjedista operatera (clan 15 stav 1);
3)ne sacini plan pracenja emisije gasova sa efektom staklene bašte iz vazduhoplova u roku od 60 daña od daña dobijanja operativne licence a prije pocctka vrsenja aktivnosti (clan 16 stav 1);
4)ne dostavi plan pracenja vazduhoplova organu uprave na saglasnost (clan 16 stav 2)
5)ne dostavi organu uprave verifíkovani izvjestaj u propisanom roku (clan 17 stav 1);
6)ne uspostavi evidenciju i procedure za cuvanje dokumentacije o emisijama gasova sa efektom staklene bašte (clan 19 stav 1);
7)ne cuva dokumentaciju o emisijama gasova sa efektom staklene bašte najmanje deset godina (clan 19 stav 2);
8)redovno ne vrsi kontrolu prikupljanja podataka o emisijama gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa planom pracenja, odnosno planom pracenja vazduhoplova (clan 19 stav 3);
9)na mjestu prodaje odnosno iznajmljivanja novog putnickog vozila ne ucini dostupnim informacije o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida za svaki model putnickog vozila (clan 22 stav 1);
10)obavlja geolosko skladistenje ugljendioksida (clan 23 stav 1 i 3);
11)ne izvrsi neophodna poboljsanja transportne mreze ugljendioksida ukoliko je to ekonomicno ili ako je korisnik spreman da plati takva poboljsanja (clan 25 stav 4);
12)ne predvidi odgovarajuci prostor za opremu za kaptazu i komprimovanje ugljendioksida (clan 27 stav 3);
13)nema strucno osposobljeni kadar za obavljanje poslova iz člana 29 stav 1 ovog zakona (clan 29 stav 3);
14)ispusta supstance koje oštećuju ozonski omotač i alternativne supstance u zivotnu sredinu (clan 30 stav 1 tačka 5).
Za prekrsaje iz stava 1 ovog člana kaznice se i odgovorno lice u pravnom licu novcanom kaznom u iznosu od 2.000 eura do 4.000 eura.Za prekrsaje iz stava 1 ovog člana kaznice se i preduzetnik novcanom kaznom u iznosu od 2.000 eura do 12.000 eura.Za prekrsaje iz stava 1 tac. 2 i 3 ovog člana kaznice se i fízicko lice novcanom kaznom u iznosu od 2.000 eura do 4.000 eura.

IX. Prelazne i zavrsne odredbe

Article 35 – Podzakonski akti

Podzakonski akti za sprovodenje ovog zakona donijece se u roku od godinu daña od daña stupanja na snagu ovog zakona.Do donosenja propisa iz stava 1 ovog člana primjenjivaće se Uredba o supstancama koje oštećuju ozonski omotač i alternativnim supstancama („Sluzbeni list CG”, broj 5/11), Pravilnik o nacinu izrade i sadrzaju inventara emisija gasova sa efektom staklene bašte („Sluzbeni list CG“, broj 66/17) i Pravilnik o blizem sadrzaju oznaka, vodica, postera, displeja i promotivne literature i materijala o potrosnji goriva i emisijama ugljendioksida iz novih putnickih vozila („Sluzbeni list CG“, broj 40/17).

Article 36 – Zzapočeti postupci

Postupci koji su započeti do stupanja na snagu ovog zakona, okončaće se po propisima koji su važili do daña stupanja na snagu ovog zakona.

Article 37 – Rok za izdavanje dozvola

Operater postrojenja koji je do daña stupanja na snagu ovog zakona obavljao aktivnost, odnosno djelatnost koja dovodi do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte, dužanje da podnese zahtjev za izdavanje dozvole u skladu sa ovim zakonom u roku od 18 mjeseci od daña stupanja na snagu ovog zakona.Operater vazduhoplova koji do daña stupanja na snagu ovog zakona obavljao aktivnost, odnosno djelatnost koja dovodi do emitovanja gasova sa efektom staklene bašte, dužanje da podnese zahtjev za izdavanje dozvole u skladu sa ovim zakonom u roku od 18 mjeseci od daña stupanja na snagu ovog zakona.Pravna lica i preduzetnici koji obavljaju djelatnost ugradnje, odrzavanja i/ili popravke kao i isključivanjaiz upotrebe opreme i proizvoda koji sadrže supstance koje oštećuju ozonski omotač ili alternativne supstance duzni su da pribave dozvolu u skladu sa ovim zakonom u roku od godinu daña od daña njegovog stupanja na snagu.

Article 38 – Primjena pojedinih odredbi

Odredbe čl.24, 25 i 26 ovog zakona primjcnjivace se od daña pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.Odredba člana 30 stav 1 tačka 8 ovog zakona primjenjivaće se nakon isteka šest mjeseci od daña stupanja na snagu ovog zakona.

Article 39 – Prestanak važenja

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe odredbe člana 3 stav 1 tačka 21, člana 33, člana 34 stav 1 tac. 1 do 11, člana 51 stav 1 tac. 3, 4 i 5, člana 52 stav 1 tac. 6 i 7 i člana 53 stav 1 tac. 3 i 4 Zakona o zastiti vazduha („Sluzbeni list CG", br. 25/10 i 43/15) i odredbe čl.31, 32 i 33, čl.50 do 53, čl.83, 84 i 85 i člana 87 stav 1 tac. 15 i 16 Zakona o životnoj sredini („Sluzbeni list CG", broj 52/16).

Article 40 – Stupanje na snagu

Ovaj zakon stupa na snagu osmog daña od daña objavljivanja u „Službenom listu Crne Gore“.
    • Policy formulation
      • Strategy setting and planning
    • Policy formulation
      • Target setting
    • Policy formulation
      • Strategy setting and planning
    • Accountability and enforcement
      • Reporting obligations
    • Policy implementation
      • Market-based instruments
    • Accountability and enforcement
      • Reporting obligations
    • Institutional arrangements
      • Knowledge creation and capacity building
    • Policy implementation
      • Mandates and standards
    • Accountability and enforcement
      • Reporting obligations
    • Policy implementation
      • Mandates and standards
    • Policy implementation
      • Mandates and standards